Juniperus Communis

Jeneverbes

Juniperus Communis - Jeneverbes

Met zijn statige opgaande vorm siert deze inheemse plant menig natuurgebied in Nederland. Oorspronkelijk ook wel wakelboom (wachtboom) genoemd, houdt deze trouwe wachter een oog op Neerlands heidevelden terwijl de tand des tijds zichtbaar wordt in verweerde stammen en uiteengevallen takken.
De naam jeneverbes is een verbastering van het Latijnse Juniperus dat is samengesteld uit 'junior' = 'de jongere' en 'parere' = 'verschijnen'. Dit slaat op de jonge vruchten die reeds verschijnen voordat de rijpere vruchten zijn afgevallen.

In de middeleeuwen werd de boom als een symbool van kuisheid gezien. Op één van de schilderijen van Leonardo da Vinci, het portret van de vrouwe Ginevera de Benci, is een jeneverbes op de achtergrond te zien. De naam Ginevera is een verwijzing naar de jeneverbes. De hedendaagse naam Jennifer is een moderne variant van Ginevera.

Direct bestellen

Juniperus Communis - Jeneverbes
Juniperus Communis - Jeneverbes


Jenever
Dit geestrijke vocht dankt zijn naam aan deze spraakmakende plant. Voor het destilatieproces van de moutwijn wordt een extract van jeneverbessen aan het mengsel toegevoegd waardoor de jenever zijn karakteristieke smaak krijgt. Oorspronkelijk is het als medicijn geproduceerd. Door toevoeging van kruiden aan brandewijn werd een geneeskrachtige werking aan de drank toegeschreven. De drank van de jeneverbes werd daarbij populair, waarschijnlijk meer om de alcohol dan om de geneeskrachtige werking...

Langzaam rijp
De jeneverbes is eigenlijk geen bes. Het is het gedroogde, rijpe kegeltje dat groeit uit de bloem van de jeneverbesstruik of -boom. Het duurt 3 jaar voordat de bes gerijpt en verkleurd is.

Juniperus Communis - Jeneverbes

De jeneverbesstruik is een van de weinige coniferensoorten die van nature in Nederland voorkomen. Niet zo gek dus dat wij de jeneverbes gebruiken als smaakmaker in zuurkool en hachee. Nog altijd heeft de jeneverbes een vaste plek in onze keuken.

Smaak
Ook in andere Europese landen is de jeneverbes populair. In Duitsland, Italië en Frankrijk vindt u de specerij vaak terug in marinades van wild. De Engelsen kruiden er hammen mee en in Scandinavië worden jeneverbessen gebruikt bij de bereiding van gravad lax en in een marinade met zure haring. De jeneverbes is kruidig, houtachtig, verfrissend en iets bitter van smaak. Naarmate de specerij langer wordt verwarmd, komen de verborgen zachte, zoete tonen vrij. Daarom lenen de 'hele' bessen zich goed voor marinades, ragouts en stoofgerechten.

Juniperus Communis - Jeneverbes
Juniperus Communis - Jeneverbes

Klassiek
De combinatie met wild is klassiek. De jeneverbes neutraliseert namelijk enigszins de sterke smaak van wild. Ook kunt u een paar jeneverbessen fijnstampen in een vijzel. Hiermee krijgt u het aangename zoetje zeker vrij. Ideaal als basis voor bijvoorbeeld een bouillon of soep.

Juniperus Communis - Jeneverbes

Maar ook heerlijk als aanmaak van een bieten- of witte koolsalade. Combineer ze bijvoorbeeld eens met bospaddenstoelen in een crème. Jeneverbessen gaan ook prima samen met peterselie en laurier. En ze hebben een heerlijk aromatisch effect op gerechten met appel, kool, zuurkool, selderij, wortel, kip, lam en vis.

Juniperus Communis - Jeneverbes


Heilzaam
Niet alleen in gerechten maar ook in allerlei drogisterijartikelen worden jeneverbessen gebruikt. In badolie of huidcrème en ook als medicijn. Het wordt vooral gebruikt bij pijnlijke spieren & gewrichten en ter ontsmetting van de urinewegen. Jeneverbessen zijn heel gezond. Ze zijn rijk aan vitamine C en anti-oxidanten en hebben een gunstig effect op de stofwisseling.

Toepassing in de tuin
De gewone jeneverbes wordt vermeerdert vanuit zaad. Er zijn echter allerlei kweekvormen (cultivars) die door stek vermeerderd worden. Juniperus com. Hibernica en Suecica, resp. de Ierse en de Zweedse jeneverbes zijn hier de bekendste van. Mooie planten om verticale accenten in de tuin aan te brengen. Verder zijn er dwergvormen (Juniperus com. Compressa of Gold Cone) die heel mooi zijn in een rotstuin. Er zijn zelfs bodembedekkers: Juniperus com. Green Carpet en Repanda waarbij vooral de eerstgenoemde heel laag blijft. Deze soorten kunnen heel goed een gazon vervangen en grasmaaien hoort dan tot het verleden!

Juniperus Communis - Jeneverbes
Juniperus Communis - Jeneverbes

Bonsai
De jeneverbes leent zich uitstekend voor bonsai. De plant is sterk en verdraagt goed snoei. Vooral de stammen zijn goed te vormen en door het verweerde karakter van de bast heeft de plant al snel een authentieke uitstraling. De Juniperus is dan ook geliefd bij bonsai-specialisten en menige vorm heeft al een prijs in de wacht gesleept. Niet alleen bonsai maar ook andere vormen van de bodembedekkers zijn populair. Opgebonden langs een stok vormt de Juniperus com. Green Carpet een grillige piramide. Ook wordt deze variëteit wel op een opgaande vorm geënt waarbij een mooie stammetje ontstaat.

Verzorging
De jeneverbes is geen moeilijke plant. De grond moet goed doorlatend zijn. Geef de planten regelmatig (kalirijke) coniferenmest. Mocht de plant onverhoopt bruine takken krijgen, knip deze dan weg tot het gezonde hout, dan blijft de plant gezond.

Juniperus Communis - Jeneverbes
Juniperus Communis - Jeneverbes